توسط : در دنیای دیجیتال امروزی، حجم زیادی از زندگی و تعاملات ما به فضای مجازی و اینترنت وابسته شده است. از خریدهای آنلاین و ارتباطات روزانه تا انجام امور مالی، همه و همه در بستری رخ میدهد که اگر به امنیت آن بیتوجه باشیم، ممکن است ما را با خسارات جدی مواجه کند. حملات سایبری، فیشینگ، سرقت هویت و نشت اطلاعات، چالشهایی هستند که هر کاربر اینترنت با آن روبهروست. بنابراین آگاهی و رعایت اصول امنیتی برای محافظت از اطلاعات شخصی و جلوگیری از تهدیدات سایبری، ضروری است. در این مقاله گامبهگام با شیوههای عملی افزایش امنیت آنلاین آشنا میشویم.
کسب اطلاعات بیشتر: ۵ اپلیکیشن ضروری که باید در گوشی خود داشته باشید
استفاده از رمز عبور قوی و مدیریت مطمئن آن
انتخاب رمز عبور مناسب، اولین و یکی از مهمترین لایههای امنیت حسابهای آنلاین است.
چگونه یک رمز عبور امن بسازیم؟
رمز عبور قوی باید شامل ترکیبی از حروف بزرگ و کوچک، اعداد و نمادها باشد و حداقل ۸ تا ۱۲ کاراکتر داشته باشد. از انتخاب رمزهای ساده مانند تاریخ تولد، شماره تلفن یا نامهای شخصی پرهیز کنید. بهتر است برای هر حساب کاربری یک رمز متفاوت ایجاد کنید و رمزهای خود را بهصورت دورهای تغییر دهید تا در صورت نشت اطلاعات از یک سرویس، سایر حسابهایتان همچنان ایمن بماند.
استفاده از ابزارهای مدیریت رمز عبور
با توجه به تعدد حسابهای کاربری امروزی، حفظ و مدیریت همه رمزها با ذهن دشوار است. استفاده از ابزارهای مدیریت رمز عبور (Password Manager) مانند LastPass یا Bitwarden به شما کمک میکند رمزهای قوی ساخته و آنها را با خیال راحت ذخیره و استفاده کنید. این ابزارها قابلیت ایجاد رمزهای تصادفی و یادآوری خودکار را دارند و یکی از بهترین راهکارها برای امنیت بیشتر هستند.
فعالسازی احراز هویت دو مرحلهای (Two-Factor Authentication)
احراز هویت دو مرحلهای یک لایه امنیتی اضافی برای محافظت از حسابهای شما است.
اهمیت احراز هویت دو مرحلهای
در این روش، علاوه بر رمز عبور، برای ورود به حساب کاربری نیاز به یک کد تایید خواهید داشت که معمولاً از طریق پیامک، ایمیل یا اپلیکیشنهای امن ارسال میشود. این کار باعث میشود حتی اگر رمز عبورتان فاش شود، افراد غیرمجاز نتوانند به حساب شما دسترسی پیدا کنند.
روشهای مختلف احراز هویت دومرحلهای
برخی سرویسها از ارسال کد یکبارمصرف (OTP) از طریق پیامک استفاده میکنند؛ برخی دیگر اپلیکیشنهایی چون Google Authenticator یا Authy را پیشنهاد میدهند که کدهای یکبارمصرف تولید میکنند. این اپلیکیشنها حتی بدون اینترنت هم کار میکنند و امنیت بیشتری نسبت به پیامک دارند. توصیه میشود احراز هویت دو مرحلهای را روی همه حسابهای مهم خود فعال کنید.
بهروزرسانی منظم نرمافزارها و سیستمعامل
بهروزرسانی نرمافزارها اهمیت بالایی در امنیت دستگاهها و اطلاعات شما دارد.
چرا باید نرمافزارها را بهروز کنیم؟
هکرها و مهاجمان سایبری همواره به دنبال یافتن نقاط ضعف و آسیبپذیریهای نرمافزاری هستند. شرکتهای نرمافزاری، با بهروزرسانی و ارائه پچهای امنیتی این ضعفها را برطرف میکنند. استفاده از نسخههای قدیمی نرمافزارها، دستگاه شما را در مقابل حملات آسیبپذیر میکند و ممکن است اطلاعات شخصیتان بهراحتی افشا شود.
تنظیمات خودکار بهروزرسانی
برای اطمینان از بهروز بودن همیشگی نرمافزارهای خود، تنظیمات سیستمعامل و برنامهها را روی حالت بهروزرسانی خودکار قرار دهید. این کار باعث میشود هیچ بهروزرسانی امنیتی مهمی را از دست ندهید و همیشه از آخرین نسخههای امن نرمافزارها بهرهمند باشید. همچنین باید مرورگرها و آنتیویروس خود را نیز مرتبا بروزرسانی کنید.
آگاهی و مقابله با حملات فیشینگ و وبسایتهای جعلی
فیشینگ یکی از رایجترین روشهای سرقت اطلاعات کاربران است که باید همیشه مراقب آن بود.
نشانههای وبسایتها و ایمیلهای فیشینگ
حملات فیشینگ عموماً با ارسال ایمیل یا پیامکهایی با ظاهری آشنا و معتبر انجام میشود که شما را به کلیک روی لینک یا وارد کردن اطلاعات در سایتی جعلی ترغیب میکند. آدرس سایتهای فیشینگ معمولاً شبیه سایتهای واقعی است اما تفاوتهای جزئی دارد. اگر ایمیلی برای بازیابی رمز عبور یا دریافت جایزه به شکل مشکوک برایتان آمد، قبل از کلیک روی لینکها از صحت فرستنده اطمینان حاصل کنید.
راهکارهای جلوگیری از فیشینگ
هیچگاه اطلاعات حساس مانند رمز عبور یا شماره کارت بانکی خود را در جواب به ایمیل یا پیامهایی که فرستنده ناشناخته دارند وارد نکنید. برای ورود به سایتهای مهم، حتماً آدرس وبسایت را مستقیماً تایپ کنید و از ورود از طریق لینکهای ایمیلی بپرهیزید. استفاده از افزونههای ضدفیشینگ و چککردن قفل امنیتی کنار URL نیز توصیه میشود.
نصب و استفاده از نرمافزارهای امنیتی معتبر
نرمافزارهای امنیتی مانند آنتیویروس و فایروال، سپری محکم در برابر تهدیدات آنلاین هستند.
چرا به آنتیویروس نیاز داریم؟
یک آنتیویروس قوی به طور مداوم سیستم شما را اسکن میکند و جلوی ورود بدافزارها، ویروسها و ابزارهای جاسوسی را میگیرد. حتی بهترین و بااحتیاطترین کاربران هم ممکن است ناخواسته فایلی آلوده دانلود کنند؛ بنابراین نصب آنتیویروس ضروری است.
فایروال و سایر ابزارهای مکمل
فایروال نرمافزاری یا سختافزاری، ترافیک ورودی و خروجی سیستم را کنترل میکند و جلوی دسترسی غیرمجاز مهاجمان را میگیرد. استفاده از ابزارهای تکمیلی مانند ضدبدافزارها (Anti-malware) و افزونههای امنیتی برای مرورگرها نیز توصیه میشود. ترجیحاً از نرمافزارهای امنیتی شناختهشده و با مجوز رسمی استفاده کنید تا امنیت اطلاعات شما تضمین شود.
بالا بردن سواد دیجیتال و رفتار مسئولانه در فضای آنلاین
آخرین و شاید مهمترین نکته در امنیت اینترنتی، رفتار آگاهانه و یادگیری مداوم است.
حفاظت از اطلاعات شخصی در شبکههای اجتماعی
اطلاعات و عکسهای شخصی را فقط با دوستان و آشنایان به اشتراک بگذارید و حریم خصوصی حسابهای خود را تنظیم کنید. مراقب باشید چه اطلاعاتی از خودتان در فضای آنلاین منتشر میکنید؛ چرا که این اطلاعات میتواند مورد سوءاستفاده قرار بگیرد.
بهروزرسانی دانش امنیتی و آموزش به اطرافیان
دنیای تهدیدات اینترنتی، هر روز در حال تغییر است و هکرها از روشهای جدیدی استفاده میکنند. بنابراین لازم است دانش خود را درباره امنیت سایبری افزایش دهید، مقالات، وبینارها و محتواهای آموزشی مرتبط را دنبال کنید و این دانش را به اعضای خانواده، بهویژه کودکان، انتقال دهید تا همه در برابر تهدیدات ایمن باشند.
استفاده ایمن از شبکههای Wi-Fi عمومی
اتصال به شبکههای بیسیم عمومی مانند کافیشاپها یا فرودگاهها ممکن است راحت باشد، اما خطرات امنیتی جدی دارد.
مخاطرات استفاده از Wi-Fi عمومی
شبکههای وایفای عمومی عموماً رمزگذاری ضعیفی دارند یا کاملاً باز هستند. این یعنی هکرها یا افراد سودجو میتوانند اطلاعات رد و بدل شده شما را با ابزارهای ساده رهگیری و حتی سرقت کنند. حملات موسوم به “Man-in-the-middle” به راحتی در این بسترها انجام میشوند، که میتواند منجر به سرقت رمزهای عبور، اطلاعات بانکی و پیامهای خصوصی شود.
اقدامات حفاظتی هنگام اتصال به وایفای عمومی
تا حد امکان از انجام امور مهم و حساس مثل بانکداری و خرید آنلاین در شبکههای عمومی خودداری کنید. استفاده از سرویسهای VPN (شبکه خصوصی مجازی) راهکار مناسبی برای رمزنگاری ترافیک اینترنتی و جلوگیری از دسترسی دیگران به اطلاعات شماست. همچنین تنظیمات به اشتراکگذاری فایل و فولدر را در دستگاهتان غیرفعال کنید و بعد از اتمام کار، اتصال به شبکه را قطع نمایید.
دانلود و نصب برنامهها تنها از منابع معتبر
برنامهها و اپلیکیشنهای آلوده یکی از اصلیترین روشهای نفوذ به دستگاهها هستند.
خطرات اپلیکیشنها و نرمافزارهای غیررسمی
دانلود برنامهها از وبسایتها یا مارکتهای ناشناخته، میتواند عامل ورود بدافزار، جاسوسافزار یا کدهای مخرب باشد. حتی اگر ظاهر برنامه بیخطر به نظر برسد، ممکن است در پسزمینه اطلاعات شخصی شما سرقت شود یا دستگاه را آلوده کند.
نکات مهم در هنگام نصب نرمافزار
همواره اپلیکیشنها را از مارکتهای رسمی مثل Google Play یا App Store تهیه کنید. مجوزهای (Permissions) مورد نیاز هر برنامه را با دقت بررسی کنید؛ هیچ برنامهای نباید دسترسی غیرضروری به بخشهای حساس دستگاه شما داشته باشد. همچنین بلافاصله پس از بلااستفاده شدن یک برنامه آن را حذف کنید تا ریسک سوءاستفاده کاهش یابد.
مراقبت در برابر مهندسی اجتماعی و کلاهبرداریهای آنلاین
کلاهبرداران سایبری فقط به ابزارهای فنی متکی نیستند؛ آنها از مهارتهای روانشناسی برای فریب افراد بهره میبرند.
روشهای رایج مهندسی اجتماعی
مهاجمان سعی میکنند با جلب اعتماد، شما را به افشای اطلاعات حساس ترغیب کنند. تماسهای تلفنی، پیامهای فوری یا حتی مکالمات دوستانه در شبکههای اجتماعی میتواند آغاز کلاهبرداری باشد. بهعنوان نمونه، ادعاهای برنده شدن در قرعهکشی، درخواست ارسال کد امنیتی یا اطلاعات بانکی رایجترین روشها هستند.
چگونه فریب نخوریم؟
همیشه نسبت به درخواست اطلاعات حساس، حتی اگر از سوی آشنایان باشد، مشکوک باشید. هنگام مواجهه با درخواستهای غیرعادی، از روش تماس مستقیم و از منابع معتبر صحت موضوع را بررسی کنید. اطلاعات خصوصی خود را هرگز در پیام یا تماس تلفنی افشا نکنید، بهویژه اگر طرف مقابل اصرار به سرعت عمل دارد.
ایمن ساختن حسابهای کاربری در شبکههای اجتماعی
یکی دیگر از مهمترین بخشهای امنیت آنلاین، مدیریت صحیح حسابهای شبکههای اجتماعی است.
تنظیم دقیق حریم خصوصی (Privacy Settings)
اغلب شبکههای اجتماعی گزینههایی را برای محدود کردن دسترسی دیگر کاربران به اطلاعاتتان ارائه میدهند. بخش تنظیمات حریم خصوصی را به دقت بررسی و فقط به افراد مورد اعتماد اجازه مشاهده دادههایتان را بدهید. بهروزرسانی مکرر این تنظیمات از سوءاستفاده و دسترسی غیرمجاز جلوگیری میکند.
مراقبت از اشتراکگذاری محتوا و بروزرسانی کلمات عبور
زیادهروی در به اشتراکگذاری اطلاعات، مکان فعلی، برنامههای آینده یا عکسهای خصوصی ممکن است امنیت شما را به خطر بیندازد. رمزعبورهای قدرتمند و منحصربهفرد برای حسابهای اجتماعی انتخاب کنید و ورود دومرحلهای را برای آنها فعال نمایید تا جلوی هک شدن حساب خود را بگیرید.
مراقبت از اطلاعات در دستگاههای هوشمند و اینترنت اشیا (IoT)
توسعه دستگاههای هوشمند زندگی ما را راحتتر کرده، اما ریسک تهدیدات امنیتی را هم افزایش داده است.
اهمیت ایمنسازی گجتهای هوشمند
دستگاههایی مانند ساعتهای هوشمند، دوربینهای آنلاین، دستیارهای صوتی و حتی لوازم خانگی هوشمند، با اینترنت در ارتباطاند و دادههای شخصی را منتقل میکنند. اگر اقدامات ایمنی برای آنها رعایت نشود، میتوانند هدف حملات سایبری قرار بگیرند و حتی به اطلاعات شبکه خانگی شما دسترسی یابند.
اقدامات اساسی برای امنیت IoT
همیشه برای این دستگاهها رمز عبور قوی و متفاوت تعیین کنید و دستگاههایی که بهروزرسانی نرمافزاری دارند، مرتباً آپدیت کنید. حتماً قابلیتهای غیرضروری را غیرفعال کنید و شبکه خانگی خود را با تنظیمات قوی Wi-Fi و حتی شبکه جداگانه برای IoT ایمن سازید.
